        {"id":2246,"date":"2024-02-19T10:06:38","date_gmt":"2024-02-19T08:06:38","guid":{"rendered":"https:\/\/www.glc.us.es\/~jalonso\/calculemus\/?p=2246"},"modified":"2024-02-19T10:08:22","modified_gmt":"2024-02-19T08:08:22","slug":"19-feb-24","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.glc.us.es\/~jalonso\/calculemus\/19-feb-24\/","title":{"rendered":"Teorema del emparedado"},"content":{"rendered":"\n<p>Demostrar con Lean4 el teorema del emparedado.<\/p>\n<p>Para ello, completar la siguiente teor\u00eda de Lean4:<\/p>\n<pre lang=\"lean\">\nimport Mathlib.Data.Real.Basic\n\nvariable (u v w : \u2115 \u2192 \u211d)\nvariable (a : \u211d)\n\ndef limite : (\u2115 \u2192 \u211d) \u2192 \u211d \u2192 Prop :=\n  fun u c \u21a6 \u2200 \u03b5 > 0, \u2203 N, \u2200 n \u2265 N, |u n - c| \u2264 \u03b5\n\nexample\n  (hu : limite u a)\n  (hw : limite w a)\n  (h1 : \u2200 n, u n \u2264 v n)\n  (h2 : \u2200 n, v n \u2264 w n) :\n  limite v a :=\nby sorry\n<\/pre>\n<p><!--more--><\/p>\n<h2>1. Demostraci\u00f3n en lenguaje natural<\/h2>\n<p>Tenemos que demostrar que para cada &#92;(\u03b5 > 0&#92;), existe un &#92;(N \u2208 \u2115&#92;) tal que<br \/>\n&#92;[ (\u2200 n \u2265 N)[|v(n) &#8211; a| \u2264 \u03b5] &#92;tag{1} &#92;]<\/p>\n<p>Puesto que el l\u00edmite de &#92;(u&#92;) es &#92;(a&#92;), existe un &#92;(U \u2208 \u2115&#92;) tal que<br \/>\n&#92;[ (\u2200 n \u2265 U)[|u(n) &#8211; a| \u2264 \u03b5] &#92;tag{2} &#92;]<br \/>\ny, puesto que el l\u00edmite de &#92;(w&#92;) es &#92;(a&#92;), existe un &#92;(W \u2208 \u2115&#92;) tal que<br \/>\n&#92;[ (\u2200 n \u2265 W)[|w(n) &#8211; a| \u2264 \u03b5] &#92;tag{3} &#92;]<br \/>\nSea &#92;(N = &#92;text{m\u00e1x}(U, W)&#92;). Veamos que se verifica (1). Para ello, sea &#92;(n \u2265 N&#92;). Entonces, &#92;(n \u2265 U&#92;), &#92;(n \u2265 W&#92;) y, por (2) y (3), se tiene que<br \/>\n&#92;begin{align}<br \/>\n    |u(n) &#8211; a| &amp;\u2264 \u03b5 &#92;tag{4} &#92;&#92;<br \/>\n    |w(n) &#8211; a| &amp;\u2264 \u03b5 &#92;tag{5}<br \/>\n&#92;end{align}<br \/>\nPara demostrar que<br \/>\n&#92;[ |v(n) &#8211; a| \u2264 \u03b5 &#92;]<br \/>\nbasta demostrar las siguientes desigualdades<br \/>\n&#92;begin{align}<br \/>\n    -\u03b5 \u2264 &amp;v(n) &#8211; a &#92;tag{6} &#92;&#92;<br \/>\n         &amp;v(n) &#8211; a \u2264 \u03b5  &#92;tag{7}<br \/>\n&#92;end{align}<br \/>\nLa demostraci\u00f3n de (6) es<br \/>\n&#92;begin{align}<br \/>\n   -\u03b5 &amp;\u2264 u(n) &#8211; a    &amp;&amp;&#92;text{[por (4)]} &#92;&#92;<br \/>\n      &amp;\u2264 v(n) &#8211; a    &amp;&amp;&#92;text{[por hip\u00f3tesis]}<br \/>\n&#92;end{align}<br \/>\nLa demostraci\u00f3n de (7) es<br \/>\n&#92;begin{align}<br \/>\n   v(n) &#8211; a &amp;\u2264 w(n) &#8211; a    &amp;&amp;&#92;text{[por hip\u00f3tesis]} &#92;&#92;<br \/>\n            &amp;\u2264 \u03b5           &amp;&amp;&#92;text{[por (5)]}<br \/>\n&#92;end{align}<\/p>\n<h2>2. Demostraciones con Lean4<\/h2>\n<pre lang=\"lean\">\nimport Mathlib.Data.Real.Basic\n\nvariable (u v w : \u2115 \u2192 \u211d)\nvariable (a : \u211d)\n\ndef limite : (\u2115 \u2192 \u211d) \u2192 \u211d \u2192 Prop :=\n  fun u c \u21a6 \u2200 \u03b5 > 0, \u2203 N, \u2200 n \u2265 N, |u n - c| \u2264 \u03b5\n\n-- Nota. En la demostraci\u00f3n se usar\u00e1 el siguiente lema:\nlemma max_ge_iff\n  {p q r : \u2115}\n  : r \u2265 max p q \u2194 r \u2265 p \u2227 r \u2265 q :=\n  max_le_iff\n\n-- 1\u00aa demostraci\u00f3n\n-- ===============\n\nexample\n  (hu : limite u a)\n  (hw : limite w a)\n  (h1 : \u2200 n, u n \u2264 v n)\n  (h2 : \u2200 n, v n \u2264 w n) :\n  limite v a :=\nby\n  intros \u03b5 h\u03b5\n  -- \u03b5 : \u211d\n  -- h\u03b5 : \u03b5 > 0\n  -- \u22a2 \u2203 N, \u2200 (n : \u2115), n \u2265 N \u2192 |v n - a| \u2264 \u03b5\n  rcases hu \u03b5 h\u03b5 with \u27e8U, hU\u27e9\n  -- U : \u2115\n  -- hU : \u2200 (n : \u2115), n \u2265 U \u2192 |u n - a| \u2264 \u03b5\n  clear hu\n  rcases hw \u03b5 h\u03b5 with \u27e8W, hW\u27e9\n  -- W : \u2115\n  -- hW : \u2200 (n : \u2115), n \u2265 W \u2192 |w n - a| \u2264 \u03b5\n  clear hw h\u03b5\n  use max U W\n  intros n hn\n  -- n : \u2115\n  -- hn : n \u2265 max U W\n  -- \u22a2 |v n - a| \u2264 \u03b5\n  rw [max_ge_iff] at hn\n  -- hn : n \u2265 U \u2227 n \u2265 W\n  specialize hU n hn.1\n  -- hU : |u n - a| \u2264 \u03b5\n  specialize hW n hn.2\n  -- hW : |w n - a| \u2264 \u03b5\n  specialize h1 n\n  -- h1 : u n \u2264 v n\n  specialize h2 n\n  -- h2 : v n \u2264 w n\n  clear hn\n  rw [abs_le] at *\n  -- \u22a2 -\u03b5 \u2264 v n - a \u2227 v n - a \u2264 \u03b5\n  constructor\n  . -- \u22a2 -\u03b5 \u2264 v n - a\n    calc -\u03b5\n         \u2264 u n - a := hU.1\n       _ \u2264 v n - a := by linarith\n  . -- \u22a2 v n - a \u2264 \u03b5\n    calc v n - a\n         \u2264 w n - a := by linarith\n       _ \u2264 \u03b5       := hW.2\n\n-- 2\u00aa demostraci\u00f3n\nexample\n  (hu : limite u a)\n  (hw : limite w a)\n  (h1 : \u2200 n, u n \u2264 v n)\n  (h2 : \u2200 n, v n \u2264 w n) :\n  limite v a :=\nby\n  intros \u03b5 h\u03b5\n  -- \u03b5 : \u211d\n  -- h\u03b5 : \u03b5 > 0\n  -- \u22a2 \u2203 N, \u2200 (n : \u2115), n \u2265 N \u2192 |v n - a| \u2264 \u03b5\n  rcases hu \u03b5 h\u03b5 with \u27e8U, hU\u27e9\n  -- U : \u2115\n  -- hU : \u2200 (n : \u2115), n \u2265 U \u2192 |u n - a| \u2264 \u03b5\n  clear hu\n  rcases hw \u03b5 h\u03b5 with \u27e8W, hW\u27e9\n  -- W : \u2115\n  -- hW : \u2200 (n : \u2115), n \u2265 W \u2192 |w n - a| \u2264 \u03b5\n  clear hw h\u03b5\n  use max U W\n  intros n hn\n  -- n : \u2115\n  -- hn : n \u2265 max U W\n  rw [max_ge_iff] at hn\n  -- hn : n \u2265 U \u2227 n \u2265 W\n  specialize hU n (by linarith)\n  -- hU : |u n - a| \u2264 \u03b5\n  specialize hW n (by linarith)\n  -- hW : |w n - a| \u2264 \u03b5\n  specialize h1 n\n  -- h1 : u n \u2264 v n\n  specialize h2 n\n  -- h2 : v n \u2264 w n\n  rw [abs_le] at *\n  -- \u22a2 -\u03b5 \u2264 v n - a \u2227 v n - a \u2264 \u03b5\n  constructor\n  . -- \u22a2 -\u03b5 \u2264 v n - a\n    linarith\n  . -- \u22a2 v n - a \u2264 \u03b5\n    linarith\n\n-- 3\u00aa demostraci\u00f3n\nexample\n  (hu : limite u a)\n  (hw : limite w a)\n  (h1 : \u2200 n, u n \u2264 v n)\n  (h2 : \u2200 n, v n \u2264 w n) :\n  limite v a :=\nby\n  intros \u03b5 h\u03b5\n  -- \u03b5 : \u211d\n  -- h\u03b5 : \u03b5 > 0\n  -- \u22a2 \u2203 N, \u2200 (n : \u2115), n \u2265 N \u2192 |v n - a| \u2264 \u03b5\n  rcases hu \u03b5 h\u03b5 with \u27e8U, hU\u27e9\n  -- U : \u2115\n  -- hU : \u2200 (n : \u2115), n \u2265 U \u2192 |u n - a| \u2264 \u03b5\n  clear hu\n  rcases hw \u03b5 h\u03b5 with \u27e8W, hW\u27e9\n  -- W : \u2115\n  -- hW : \u2200 (n : \u2115), n \u2265 W \u2192 |w n - a| \u2264 \u03b5\n  clear hw h\u03b5\n  use max U W\n  intros n hn\n  -- n : \u2115\n  -- hn : n \u2265 max U W\n  -- \u22a2 |v n - a| \u2264 \u03b5\n  rw [max_ge_iff] at hn\n  -- hn : n \u2265 U \u2227 n \u2265 W\n  specialize hU n (by linarith)\n  -- hU : |u n - a| \u2264 \u03b5\n  specialize hW n (by linarith)\n  -- hW : |w n - a| \u2264 \u03b5\n  specialize h1 n\n  -- h1 : u n \u2264 v n\n  specialize h2 n\n  -- h2 : v n \u2264 w n\n  rw [abs_le] at *\n  -- hU : -\u03b5 \u2264 u n - a \u2227 u n - a \u2264 \u03b5\n  -- hW : -\u03b5 \u2264 w n - a \u2227 w n - a \u2264 \u03b5\n  -- \u22a2 -\u03b5 \u2264 v n - a \u2227 v n - a \u2264 \u03b5\n  constructor <;> linarith\n<\/pre>\n<p>Se puede interactuar con las demostraciones anteriores en <a href=\"https:\/\/live.lean-lang.org\/#url=https:\/\/raw.githubusercontent.com\/jaalonso\/Calculemus2\/main\/src\/Teorema_del_emparedado.lean\" rel=\"noopener noreferrer\" target=\"_blank\">Lean 4 Web<\/a>.<\/p>\n<h2>3. Demostraciones con Isabelle\/HOL<\/h2>\n<pre lang=\"isar\">\ntheory Teorema_del_emparedado\nimports Main HOL.Real\nbegin\n\ndefinition limite :: \"(nat \u21d2 real) \u21d2 real \u21d2 bool\"\n  where \"limite u c \u27f7 (\u2200\u03b5>0. \u2203k::nat. \u2200n\u2265k. \u00a6u n - c\u00a6 < \u03b5)\"\n\nlemma\n  assumes \"limite u a\"\n          \"limite w a\"\n          \"\u2200n. u n \u2264 v n\"\n          \"\u2200n. v n \u2264 w n\"\n  shows   \"limite v a\"\nproof (unfold limite_def; intro allI impI)\n  fix \u03b5 :: real\n  assume h\u03b5 : \"0 < \u03b5\"\n  obtain N where hN : \"\u2200n\u2265N. \u00a6u n - a\u00a6 < \u03b5\"\n    using assms(1) h\u03b5 limite_def\n    by auto\n  obtain N' where hN' : \"\u2200n\u2265N'. \u00a6w n - a\u00a6 < \u03b5\"\n    using assms(2) h\u03b5 limite_def\n    by auto\n  have \"\u2200n\u2265max N N'. \u00a6v n - a\u00a6 < \u03b5\"\n  proof (intro allI impI)\n    fix n\n    assume hn : \"n\u2265max N N'\"\n    have \"v n - a < \u03b5\"\n    proof -\n      have \"v n - a \u2264 w n - a\"\n        using assms(4) by simp\n      also have \"\u2026 \u2264 \u00a6w n - a\u00a6\"\n        by simp\n      also have \"\u2026 < \u03b5\"\n        using hN' hn by auto\n      finally show \"v n - a < \u03b5\" .\n    qed\n    moreover\n    have \"-(v n - a) < \u03b5\"\n    proof -\n      have \"-(v n - a) \u2264 -(u n - a)\"\n        using assms(3) by auto\n      also have \"\u2026 \u2264 \u00a6u n - a\u00a6\"\n        by simp\n      also have \"\u2026 < \u03b5\"\n        using hN hn by auto\n      finally show \"-(v n - a) < \u03b5\" .\n    qed\n    ultimately show \"\u00a6v n - a\u00a6 < \u03b5\"\n      by (simp only: abs_less_iff)\n  qed\n  then show \"\u2203k. \u2200n\u2265k. \u00a6v n - a\u00a6 < \u03b5\"\n    by (rule exI)\nqed\n\nend\n<\/pre>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Demostrar con Lean4 el teorema del emparedado. Para ello, completar la siguiente teor\u00eda de Lean4: import Mathlib.Data.Real.Basic variable (u v w : \u2115 \u2192 \u211d) variable (a : \u211d) def limite : (\u2115 \u2192 \u211d) \u2192 \u211d \u2192 Prop := fun u c \u21a6 \u2200 \u03b5 > 0, \u2203 N, \u2200 n \u2265 N, |u n &#8211; c| \u2264 \u03b5 example (hu : limite u a) (hw : limite w a) (h1 : \u2200 n, u n \u2264 v n) (h2 : \u2200 n, v n \u2264 w n) : limite v a := by sorry<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_kad_post_transparent":"default","_kad_post_title":"default","_kad_post_layout":"default","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"default","_kad_post_vertical_padding":"default","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.glc.us.es\/~jalonso\/calculemus\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2246"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.glc.us.es\/~jalonso\/calculemus\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.glc.us.es\/~jalonso\/calculemus\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.glc.us.es\/~jalonso\/calculemus\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.glc.us.es\/~jalonso\/calculemus\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2246"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.glc.us.es\/~jalonso\/calculemus\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2246\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2249,"href":"https:\/\/www.glc.us.es\/~jalonso\/calculemus\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2246\/revisions\/2249"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.glc.us.es\/~jalonso\/calculemus\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2246"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.glc.us.es\/~jalonso\/calculemus\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2246"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.glc.us.es\/~jalonso\/calculemus\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2246"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}