        {"id":2224,"date":"2024-02-05T06:00:20","date_gmt":"2024-02-05T04:00:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.glc.us.es\/~jalonso\/calculemus\/?p=2224"},"modified":"2024-05-06T20:20:34","modified_gmt":"2024-05-06T18:20:34","slug":"05-feb-24","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.glc.us.es\/~jalonso\/calculemus\/05-feb-24\/","title":{"rendered":"Si la sucesi\u00f3n u converge a a y la v a b, entonces u+v converge a a+b"},"content":{"rendered":"\n<p>Demostrar con Lean4 que si la sucesi\u00f3n &#92;(u&#92;) converge a &#92;(a&#92;) y la &#92;(v&#92;) a &#92;(b&#92;), entonces &#92;(u+v&#92;) converge a &#92;(a+b&#92;).<\/p>\n<p>Para ello, completar la siguiente teor\u00eda de Lean4:<\/p>\n<pre lang=\"lean\">\nimport Mathlib.Data.Real.Basic\nvariable {s t : \u2115 \u2192 \u211d} {a b c : \u211d}\n\ndef limite (s : \u2115 \u2192 \u211d) (a : \u211d) :=\n  \u2200 \u03b5 > 0, \u2203 N, \u2200 n \u2265 N, |s n - a| < \u03b5\n\nexample\n  (hu : limite u a)\n  (hv : limite v b)\n  : limite (u + v) (a + b) :=\nby sorry\n<\/pre>\n<p><!--more--><\/p>\n<h2>1. Demostraci\u00f3n en lenguaje natural<\/h2>\n<p>En la demostraci\u00f3n usaremos los siguientes lemas<br \/>\n&#92;begin{align}<br \/>\n   &amp;(\u2200 a \u2208 \u211d)&#92;left[a > 0 \u2192 &#92;frac{a}{2} > 0&#92;right]        &#92;tag{L1} &#92;&#92;<br \/>\n   &amp;(\u2200 a, b, c \u2208 \u211d)[&#92;max(a, b) \u2264 c \u2192 a \u2264 c]    &#92;tag{L2} &#92;&#92;<br \/>\n   &amp;(\u2200 a, b, c \u2208 \u211d)[&#92;max(a, b) \u2264 c \u2192 b \u2264 c]    &#92;tag{L3} &#92;&#92;<br \/>\n   &amp;(\u2200 a, b \u2208 \u211d)[|a + b| \u2264 |a| + |b|]         &#92;tag{L4} &#92;&#92;<br \/>\n   &amp;(\u2200 a \u2208 \u211d)&#92;left[&#92;frac{a}{2} + &#92;frac{a}{2} = a&#92;right]  &#92;tag{L5}<br \/>\n&#92;end{align}<\/p>\n<p>Tenemos que probar que para todo &#92;(\u03b5 \u2208 \u211d&#92;), si<br \/>\n&#92;[ \u03b5 > 0 &#92;tag{1} &#92;]<br \/>\nentonces<br \/>\n&#92;[ (\u2203N \u2208 \u2115)(\u2200n \u2208 \u2115)[n \u2265 N \u2192 |(u + v)(n) - (a + b)| &lt; \u03b5] &#92;tag{2} &#92;]<\/p>\n<p>Por (1) y el lema L1, se tiene que<br \/>\n&#92;[ &#92;frac{\u03b5}{2} > 0 &#92;tag{3} &#92;]<br \/>\nPor (3) y porque el l\u00edmite de &#92;(u&#92;) es &#92;(a&#92;), se tiene que<br \/>\n&#92;[ (\u2203N \u2208 \u2115)(\u2200n \u2208 \u2115)&#92;left[n \u2265 N \u2192 |u(n) - a| &lt; &#92;frac{\u03b5}{2}&#92;right] &#92;]<br \/>\nSea &#92;(N\u2081 \u2208 \u2115&#92;) tal que<br \/>\n&#92;[ (\u2200n \u2208 \u2115)&#92;left[n \u2265 N\u2081 \u2192 |u(n) - a| &lt; &#92;frac{\u03b5}{2}&#92;right] &#92;tag{4} &#92;]<br \/>\nPor (3) y porque el l\u00edmite de &#92;(v&#92;) es &#92;(b&#92;), se tiene que<br \/>\n&#92;[ (\u2203N \u2208 \u2115)(\u2200n \u2208 \u2115)&#92;left[n \u2265 N \u2192 |v(n) - b| &lt; &#92;frac{\u03b5}{2}&#92;right] &#92;]<br \/>\nSea &#92;(N\u2082 \u2208 \u2115&#92;) tal que<br \/>\n&#92;[ (\u2200n \u2208 \u2115)&#92;left[n \u2265 N\u2082 \u2192 |v(n) - b| &lt; &#92;frac{\u03b5}{2}&#92;right] &#92;tag{5} &#92;]<br \/>\nSea &#92;(N = &#92;max(N\u2081, N\u2082)&#92;). Veamos que verifica la condici\u00f3n (1). Para ello, sea &#92;(n \u2208 \u2115&#92;) tal que &#92;(n \u2265 N&#92;). Entonces, &#92;(n \u2265 N\u2081&#92;) (por L2) y &#92;(n \u2265 N\u2082&#92;) (por L3). Por tanto, usando las propiedades (4) y (5) se tiene que<br \/>\n&#92;begin{align}<br \/>\n   |u(n) - a| &amp;&lt; &#92;frac{\u03b5}{2} &#92;tag{6} &#92;&#92;<br \/>\n   |v(n) - b| &amp;&lt; &#92;frac{\u03b5}{2} &#92;tag{7}<br \/>\n&#92;end{align}<br \/>\nFinalmente,<br \/>\n&#92;begin{align}<br \/>\n   |(u + v)(n) - (a + b)| &amp;= |(u(n) + v(n)) - (a + b)|    &#92;&#92;<br \/>\n                          &amp;= |(u(n) - a) + (v(n) - b)|    &#92;&#92;<br \/>\n                          &amp;\u2264 |u(n) - a| + |v(n) - b|      &amp;&amp;&#92;text{[por L4]}&#92;&#92;<br \/>\n                          &amp;&lt; &#92;frac{\u03b5}{2} + &#92;frac{\u03b5}{2}    &amp;&amp;&#92;text{[por (6) y (7)]}&#92;&#92;<br \/>\n                          &amp;= \u03b5                            &amp;&amp;&#92;text{[por L5]}<br \/>\n&#92;end{align}<\/p>\n<h2>2. Demostraciones con Lean4<\/h2>\n<pre lang=\"lean\">\nimport Mathlib.Data.Real.Basic\nvariable {s t : \u2115 \u2192 \u211d} {a b c : \u211d}\n\ndef limite (s : \u2115 \u2192 \u211d) (a : \u211d) :=\n  \u2200 \u03b5 > 0, \u2203 N, \u2200 n \u2265 N, |s n - a| < \u03b5\n\n-- 1\u00aa demostraci\u00f3n\n-- ===============\n\nexample\n  (hu : limite u a)\n  (hv : limite v b)\n  : limite (u + v) (a + b) :=\nby\n  intros \u03b5 h\u03b5\n  -- \u03b5 : \u211d\n  -- h\u03b5 : \u03b5 > 0\n  -- \u22a2 \u2203 N, \u2200 (n : \u2115), n \u2265 N \u2192 |(u + v) n - (a + b)| < \u03b5\n  have h\u03b52 : 0 < \u03b5 \/ 2 := half_pos h\u03b5\n  cases' hu (\u03b5 \/ 2) h\u03b52 with Nu hNu\n  -- Nu : \u2115\n  -- hNu : \u2200 (n : \u2115), n \u2265 Nu \u2192 |u n - a| < \u03b5 \/ 2\n  cases' hv (\u03b5 \/ 2) h\u03b52 with Nv hNv\n  -- Nv : \u2115\n  -- hNv : \u2200 (n : \u2115), n \u2265 Nv \u2192 |v n - b| < \u03b5 \/ 2\n  clear hu hv h\u03b52 h\u03b5\n  let N := max Nu Nv\n  use N\n  -- \u22a2 \u2200 (n : \u2115), n \u2265 N \u2192 |(s + t) n - (a + b)| < \u03b5\n  intros n hn\n  -- n : \u2115\n  -- hn : n \u2265 N\n  have nNu : n \u2265 Nu := le_of_max_le_left hn\n  specialize hNu n nNu\n  -- hNu : |u n - a| < \u03b5 \/ 2\n  have nNv : n \u2265 Nv := le_of_max_le_right hn\n  specialize hNv n nNv\n  -- hNv : |v n - b| < \u03b5 \/ 2\n  clear hn nNu nNv\n  calc |(u + v) n - (a + b)|\n       = |(u n + v n) - (a + b)|  := rfl\n     _ = |(u n - a) + (v n - b)|  := by { congr; ring }\n     _ \u2264 |u n - a| + |v n - b|    := by apply abs_add\n     _ < \u03b5 \/ 2 + \u03b5 \/ 2            := by linarith [hNu, hNv]\n     _ = \u03b5                        := by apply add_halves\n\n-- 2\u00aa demostraci\u00f3n\n-- ===============\n\nexample\n  (hu : limite u a)\n  (hv : limite v b)\n  : limite (u + v) (a + b) :=\nby\n  intros \u03b5 h\u03b5\n  cases' hu (\u03b5\/2) (by linarith) with Nu hNu\n  cases' hv (\u03b5\/2) (by linarith) with Nv hNv\n  use max Nu Nv\n  intros n hn\n  have hn\u2081 : n \u2265 Nu := le_of_max_le_left hn\n  specialize hNu n hn\u2081\n  have hn\u2082 : n \u2265 Nv := le_of_max_le_right hn\n  specialize hNv n hn\u2082\n  calc |(u + v) n - (a + b)|\n       = |(u n + v n) - (a + b)|  := by rfl\n     _ = |(u n - a) + (v n -  b)| := by {congr; ring}\n     _ \u2264 |u n - a| + |v n -  b|   := by apply abs_add\n     _ < \u03b5 \/ 2 + \u03b5 \/ 2            := by linarith\n     _ = \u03b5                        := by apply add_halves\n\n-- 3\u00aa demostraci\u00f3n\n-- ===============\n\nlemma max_ge_iff\n  {\u03b1 : Type _}\n  [LinearOrder \u03b1]\n  {p q r : \u03b1}\n  : r \u2265 max p q  \u2194 r \u2265 p \u2227 r \u2265 q :=\nmax_le_iff\n\nexample\n  (hu : limite u a)\n  (hv : limite v b)\n  : limite (u + v) (a + b) :=\nby\n  intros \u03b5 h\u03b5\n  cases' hu (\u03b5\/2) (by linarith) with Nu hNu\n  cases' hv (\u03b5\/2) (by linarith) with Nv hNv\n  use max Nu Nv\n  intros n hn\n  cases' max_ge_iff.mp hn with hn\u2081 hn\u2082\n  have cota\u2081 : |u n - a| < \u03b5\/2 := hNu n hn\u2081\n  have cota\u2082 : |v n - b| < \u03b5\/2 := hNv n hn\u2082\n  calc |(u + v) n - (a + b)|\n       = |(u n + v n) - (a + b)| := by rfl\n     _ = |(u n - a) + (v n - b)| := by { congr; ring }\n     _ \u2264 |u n - a| + |v n - b|   := by apply abs_add\n     _ < \u03b5                       := by linarith\n\n-- 4\u00aa demostraci\u00f3n\n-- ===============\n\nexample\n  (hu : limite u a)\n  (hv : limite v b)\n  : limite (u + v) (a + b) :=\nby\n  intros \u03b5 h\u03b5\n  cases' hu (\u03b5\/2) (by linarith) with Nu hNu\n  cases' hv (\u03b5\/2) (by linarith) with Nv hNv\n  use max Nu Nv\n  intros n hn\n  cases' max_ge_iff.mp hn with hn\u2081 hn\u2082\n  calc |(u + v) n - (a + b)|\n       = |u n + v n - (a + b)|   := by rfl\n     _ = |(u n - a) + (v n - b)| := by { congr; ring }\n     _ \u2264 |u n - a| + |v n - b|   := by apply abs_add\n     _ < \u03b5\/2 + \u03b5\/2               := add_lt_add (hNu n hn\u2081) (hNv n hn\u2082)\n     _ = \u03b5                       := by simp\n\n-- 5\u00aa demostraci\u00f3n\n-- ===============\n\nexample\n  (hu : limite u a)\n  (hv : limite v b)\n  : limite (u + v) (a + b) :=\nby\n  intros \u03b5 h\u03b5\n  cases' hu (\u03b5\/2) (by linarith) with Nu hNu\n  cases' hv (\u03b5\/2) (by linarith) with Nv hNv\n  use max Nu Nv\n  intros n hn\n  rw [max_ge_iff] at hn\n  calc |(u + v) n - (a + b)|\n       = |u n + v n - (a + b)|   := by rfl\n     _ = |(u n - a) + (v n - b)| := by { congr; ring }\n     _ \u2264 |u n - a| + |v n - b|   := by apply abs_add\n     _ < \u03b5                       := by linarith [hNu n (by linarith), hNv n (by linarith)]\n\n-- 6\u00aa demostraci\u00f3n\n-- ===============\n\nexample\n  (hu : limite u a)\n  (hv : limite v b)\n  : limite (u + v) (a + b) :=\nby\n  intros \u03b5 H\u03b5\n  cases' hu (\u03b5\/2) (by linarith) with L HL\n  cases' hv (\u03b5\/2) (by linarith) with M HM\n  set N := max L M with _hN\n  use N\n  have HLN : N \u2265 L := le_max_left _ _\n  have HMN : N \u2265 M := le_max_right _ _\n  intros n Hn\n  have H3 : |u n - a| < \u03b5\/2 := HL n (by linarith)\n  have H4 : |v n - b| < \u03b5\/2 := HM n (by linarith)\n  calc |(u + v) n - (a + b)|\n       = |(u n + v n) - (a + b)|   := by rfl\n     _ = |(u n - a) + (v n - b)|   := by {congr; ring }\n     _ \u2264 |(u n - a)| + |(v n - b)| := by apply abs_add\n     _ < \u03b5\/2 + \u03b5\/2                 := by linarith\n     _ = \u03b5                         := by ring\n\n-- Lemas usados\n-- ============\n\n-- variable (d : \u211d)\n-- #check (abs_add a b : |a + b| \u2264 |a| + |b|)\n-- #check (add_halves a : a \/ 2 + a \/ 2 = a)\n-- #check (add_lt_add : a < b \u2192 c < d \u2192 a + c < b + d)\n-- #check (half_pos : a > 0 \u2192 a \/ 2 > 0)\n-- #check (le_max_left a b : a \u2264 max a b)\n-- #check (le_max_right a b : b \u2264 max a b)\n-- #check (le_of_max_le_left : max a b \u2264 c \u2192 a \u2264 c)\n-- #check (le_of_max_le_right : max a b \u2264 c \u2192 b \u2264 c)\n-- #check (max_le_iff : max a b \u2264 c \u2194 a \u2264 c \u2227 b \u2264 c)\n<\/pre>\n<h3>Demostraciones interactivas<\/h3>\n<p>Se puede interactuar con las demostraciones anteriores en <a href=\"https:\/\/live.lean-lang.org\/#url=https:\/\/raw.githubusercontent.com\/jaalonso\/Calculemus2\/main\/src\/Convergencia_de_la_suma.lean\" rel=\"noopener noreferrer\" target=\"_blank\">Lean 4 Web<\/a>.<\/p>\n<h2>3. Demostraciones con Isabelle\/HOL<\/h2>\n<pre lang=\"isar\">\ntheory Convergencia_de_la_suma\nimports Main HOL.Real\nbegin\n\ndefinition limite :: \"(nat \u21d2 real) \u21d2 real \u21d2 bool\"\n  where \"limite u c \u27f7 (\u2200\u03b5>0. \u2203k::nat. \u2200n\u2265k. \u00a6u n - c\u00a6 < \u03b5)\"\n\n(* 1\u00aa demostraci\u00f3n *)\n\nlemma\n  assumes \"limite u a\"\n          \"limite v b\"\n  shows   \"limite (\u03bb n. u n + v n) (a + b)\"\nproof (unfold limite_def)\n  show \"\u2200\u03b5>0. \u2203k. \u2200n\u2265k. \u00a6(u n + v n) - (a + b)\u00a6 < \u03b5\"\n  proof (intro allI impI)\n    fix \u03b5 :: real\n    assume \"0 < \u03b5\"\n    then have \"0 < \u03b5\/2\"\n      by simp\n    then have \"\u2203k. \u2200n\u2265k. \u00a6u n - a\u00a6 < \u03b5\/2\"\n      using assms(1) limite_def by blast\n    then obtain Nu where hNu : \"\u2200n\u2265Nu. \u00a6u n - a\u00a6 < \u03b5\/2\"\n      by (rule exE)\n    then have \"\u2203k. \u2200n\u2265k. \u00a6v n - b\u00a6 < \u03b5\/2\"\n      using \u20390 < \u03b5\/2\u203a assms(2) limite_def by blast\n    then obtain Nv where hNv : \"\u2200n\u2265Nv. \u00a6v n - b\u00a6 < \u03b5\/2\"\n      by (rule exE)\n    have \"\u2200n\u2265max Nu Nv. \u00a6(u n + v n) - (a + b)\u00a6 < \u03b5\"\n    proof (intro allI impI)\n      fix n :: nat\n      assume \"n \u2265 max Nu Nv\"\n      have \"\u00a6(u n + v n) - (a + b)\u00a6 = \u00a6(u n - a) + (v n - b)\u00a6\"\n        by simp\n      also have \"\u2026 \u2264 \u00a6u n - a\u00a6 + \u00a6v n - b\u00a6\"\n        by simp\n      also have \"\u2026 < \u03b5\/2 + \u03b5\/2\"\n        using hNu hNv \u2039max Nu Nv \u2264 n\u203a by fastforce\n      finally show \"\u00a6(u n + v n) - (a + b)\u00a6 < \u03b5\"\n        by simp\n    qed\n    then show \"\u2203k. \u2200n\u2265k. \u00a6u n + v n - (a + b)\u00a6 < \u03b5 \"\n      by (rule exI)\n  qed\nqed\n\n(* 2\u00aa demostraci\u00f3n *)\n\nlemma\n  assumes \"limite u a\"\n          \"limite v b\"\n  shows   \"limite (\u03bb n. u n + v n) (a + b)\"\nproof (unfold limite_def)\n  show \"\u2200\u03b5>0. \u2203k. \u2200n\u2265k. \u00a6(u n + v n) - (a + b)\u00a6 < \u03b5\"\n  proof (intro allI impI)\n    fix \u03b5 :: real\n    assume \"0 < \u03b5\"\n    then have \"0 < \u03b5\/2\" by simp\n    obtain Nu where hNu : \"\u2200n\u2265Nu. \u00a6u n - a\u00a6 < \u03b5\/2\"\n      using \u20390 < \u03b5\/2\u203a assms(1) limite_def by blast\n    obtain Nv where hNv : \"\u2200n\u2265Nv. \u00a6v n - b\u00a6 < \u03b5\/2\"\n      using \u20390 < \u03b5\/2\u203a assms(2) limite_def by blast\n    have \"\u2200n\u2265max Nu Nv. \u00a6(u n + v n) - (a + b)\u00a6 < \u03b5\"\n      using hNu hNv\n      by (smt (verit, ccfv_threshold) field_sum_of_halves max.boundedE)\n    then show \"\u2203k. \u2200n\u2265k. \u00a6u n + v n - (a + b)\u00a6 < \u03b5 \"\n      by blast\n  qed\nqed\n\nend\n<\/pre>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Demostrar con Lean4 que si la sucesi\u00f3n &#92;(u&#92;) converge a &#92;(a&#92;) y la &#92;(v&#92;) a &#92;(b&#92;), entonces &#92;(u+v&#92;) converge a &#92;(a+b&#92;). Para ello, completar la siguiente teor\u00eda de Lean4: import Mathlib.Data.Real.Basic variable {s t : \u2115 \u2192 \u211d} {a b c : \u211d} def limite (s : \u2115 \u2192 \u211d) (a : \u211d) := \u2200 \u03b5 > 0, \u2203 N, \u2200 n \u2265 N, |s n &#8211; a| < \u03b5 example (hu : limite u a) (hv : limite v b) : limite (u + v) (a + b) := by sorry\n<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_kad_post_transparent":"default","_kad_post_title":"default","_kad_post_layout":"default","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"default","_kad_post_vertical_padding":"default","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.glc.us.es\/~jalonso\/calculemus\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2224"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.glc.us.es\/~jalonso\/calculemus\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.glc.us.es\/~jalonso\/calculemus\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.glc.us.es\/~jalonso\/calculemus\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.glc.us.es\/~jalonso\/calculemus\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2224"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.glc.us.es\/~jalonso\/calculemus\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2224\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2457,"href":"https:\/\/www.glc.us.es\/~jalonso\/calculemus\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2224\/revisions\/2457"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.glc.us.es\/~jalonso\/calculemus\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2224"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.glc.us.es\/~jalonso\/calculemus\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2224"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.glc.us.es\/~jalonso\/calculemus\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2224"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}